Opleiding, tewerkstelling, rekrutering … Het is niet eenvoudig om personeel te vinden en te behouden. Hoewel iedereen het heeft over personeelstekort, blijft diversiteit vaak onderbelicht. Of het nu om vrouwen gaat, mensen met een beperking of mensen met een ander profiel, inclusie biedt reële kansen in deze tijden van arbeidsschaarste.
Volgens de meest recente beschikbare sectorcijfers uit 2021 bestaat het personeelsbestand in paritair comité 125 vrijwel uitsluitend uit mannen. Vrouwen vertegenwoordigen slechts 1% van de werknemers in PSC 125.01 (bosuitbating), 2% in PSC 125.02 (houtzagerijen) en 3% in PSC 125.03 (houthandels). Hoewel het loonverschil op basis van uurloon niet beschikbaar is per paritair subcomité, blijkt evenwel dat vrouwen in het gehele paritair comité 125 gemiddeld meer verdienen dan mannen.
Kijken we naar werknemers met een beperking, dan ligt het percentage werknemers met een beperking in PC 125 hoger dan het nationale gemiddelde van alle werknemers in alle sectoren samen. De cijfers bedragen respectievelijk 2,5% in PSC 125.01, 2,1% in PSC 125.02 en 2,3% in PSC 125.03, tegenover een nationaal gemiddelde van 1,7%.
De mening van enkele aangesloten ondernemers
Voor Fruytier Group (Marloie) houdt de zaagactiviteit bepaalde risico’s in, maar biedt ze ook reële inclusie kansen. De integratie van mensen met een beperking evenals mensen met een ander taalprofiel of nationaliteit biedt concrete kansen aan de sector en levert een maatschappelijke meer waarde op voor kansarme mensen. Bepaalde repetitieve taken, waarvoor het soms moeilijk is om personeel te vinden of te behouden, kunnen uitstekend aansluiten bij specifieke profielen die graag willen werken. Het lawaai in een houtzagerij hoeft geen hindernis te zijn: doven kunnen bijvoorbeeld doeltreffend worden ingeschakeld door het gebruik van visuele instructies. De grootste hindernis blijft vaak de mentaliteit. Hoewel een deel van het personeel al open staat voor deze diversiteit, is een verandering in houding nog steeds noodzakelijk. Ook de werkplek en de arbeidsorganisatie moeten soms worden aangepast. Dat gebeurt niet alleen omdat bedrijven moeilijk personeel vinden, maar ook vanuit de overtuiging dat meer mensen, die normaal van de arbeidsmarkt zijn uit gesloten, kansen verdienen. Onrechtstreeks bestaan er al samen werkingsverbanden met beschutte werkplaatsen voor sectoren als werk kledij, de productie van pallets, … Waarom zouden we hier niet in meegaan als andere bedrijven hier wel in slagen. Deze evolutie zal nog wat tijd vergen, maar sluit aan bij een langetermijnvisie. Tot slot schept de mogelijkheid om lokaal te produceren kansen om zoveel mogelijk mensen tewerk te stellen op niet-verplaatsbare productiesites, buiten de grootstedelijke centra, en bijgevolg een concrete rol te spelen in de economie, met een versterkte verankering en lokale uit straling.
Marc Decock, bedrijfsleider van de vestiging in Schoten van Martens Hout, legt uit dat diversiteit in de samenstelling van het personeelsbestand in de praktijk al realiteit is binnen het bedrijf. Via duaal leren bieden we jongeren die via de reguliere kanalen moeite hebben om een baan te vinden, een kans. We hebben bijvoorbeeld al meer dan veertien jaar verschillende mensen met autisme in het team. Het is een echte win-winsituatie. Enerzijds omdat het vaak gemotiveerde werknemers zijn en anderzijds omdat het niet altijd eenvoudig is om werknemers te vinden die geïnteresseerd zijn in repetitieve taken. Niet alle pogingen zijn even succesvol geweest, maar uit mijn ervaring is het de moeite waard om energie en tijd te investeren in werknemers die anders zijn. Ook zij hebben troeven in handen die andere werknemers niet noodzakelijkerwijs hebben. Niemand is 100% ‘normaal’, laten we hen dus een kans geven.
Mathieu Donche, van houthandel DK Bois Services (Dottignies), heeft al tweemaal samengewerkt met een aangepast centrum voor opleiding en socioprofessionele integratie (CFISPA) voor de aanwerving van personeel met een beperking. In de huidige context vormt het een efficiënte manier om personeel aan te werven dat werk willig, moedig en uiterst gemotiveerd is. Na het afronden van een stageperiode, stelden we hen een contract van bepaalde of onbepaalde duur voor. Iedereen wint erbij. Voor ons brengen deze verplichtingen geen extra administratieve lasten met zich mee, de begeleiding door gespecialiseerde instanties is van hoge kwaliteit en we rijgen ook steun al naargelang de beperkingsgraad. Ik kan mijn collega’s alleen maar aanmoedigen om dergelijke aanwervingen te overwegen.
Justine, toekomstig houthakster
“Als logopediste besefte ik dat de sociale sector niet voor me was weggelegd voor een carrière op de lange termijn. Vermits ik altijd al een beroep wilde uitoefenen waarin ik me nuttig zou voelen, startte ik een omschakeling naar technisch agent natuur en bos, een driejarige opleiding die ik volgde via sociale promotie bij La Reid (Theux). Omdat het moeilijk was om bij het DNF binnen te geraken, besloot ik een houthakkersopleiding te volgen om mijn ervaring op peil te houden en mijn vaardigheden te diversifiëren in de bossector. Ik koos voor houthakken uit passie voor het manuele werk, het selecteren van bomen en het actief meewerken aan een zo natuurlijk mogelijk bosbeheer.
Justine Pierre
Tijdens mijn eindwerk, besefte ik dat handwerk me enorm aansprak. Ik werd al heel vroeg naar intellectuele studies geleid, terwijl handwerk me nu echt evenwicht biedt, zowel mentaal als fysiek. Dat geeft veel voldoening. En handmatig hout kappen lijkt mij een werkwijze die ook in de toekomst een belangrijke rol zal blijven spelen in de bos bouwsector.
Een hele generatie werd aangespoord om lange studies te doen, vaak ten nadele van essentiële en zingevende beroepen. Bosbouwberoepen bieden veel voldoening, rechtstreeks contact met de natuur, en kunnen ook financieel interessant zijn. Ze zijn onontbeerlijk voor onze samenleving en verdienen meer erkenning.
Sinds het begin van mijn opleiding verloopt alles erg vlot. Ik voel me echt gesteund en vind dat ik enorm veel geluk heb gehad dat ik bij zo’n menselijk en motiverend opleidingsteam terecht ben gekomen. De sfeer zit heel goed, de groep is hecht, we helpen elkaar veel, er is ruimte voor humor en er hangt een sterke groepsdynamiek. Het werken in een kleine groep biedt een groot voordeel: de opleiders zijn heel aanwezig op het terrein, nemen de tijd om uitleg te geven en passen hun begeleiding aan ieders niveau aan. Dit maakt gedifferentieerd onderwijs mogelijk, wat zeer welkom is gezien de uiteenlopende achtergronden van de leerlingen. In negen maanden tijd kregen we de kans om talloze technieken aan te leren, en de stages zullen er duidelijk voor zorgen dat onze vaardigheden verder ontwikkelen. Het evenwicht tussen theorie en praktijk lijkt me erg relevant. Natuurlijk is het vooral de praktijk ervaring in het bedrijf die je in staat stelt je vaardigheden te perfectioneren, maar ik denk dat deze opleiding een uitstekende basis biedt.
Ik kom uit de provincie Luik en zou op termijn graag in de Ardennen gaan wonen waar de tewerkstellingskansen in de bosbouwsector groter zijn. Op korte termijn zou ik graag in een bedrijf aan de slag willen gaan om te blijven leren en mijn vaardigheden te verfijnen. Op middellange termijn, over 5 tot 10 jaar, overweeg ik om eventueel mijn eigen bedrijf op te starten, gericht op duurzaam beheer met respect voor de biodiversiteit.
Vrouw in een overwegend mannelijke sector
Het is een vraag die ik me aanvankelijk stelde. In het bosbouwmilieu in het algemeen is er al veel veranderd en wordt de aanwezigheid van vrouwen steeds meer als normaal beschouwd. Houtkap is binnen de bossector nog altijd een uitgesproken mannenwereld, maar voorlopig verloopt alles prima. Bepaalde eigenschappen die vaak aan vrouwen worden toegeschreven, zoals nauwkeurigheid en observatievermogen, worden erkend en gewaardeerd.
Fysiek moet je je natuurlijk aanpassen, maar ik denk dat mannen en vrouwen elkaar net kunnen aanvullen. Ik ben vooral ongerust over de bedrijfswereld waarin je je meer moet bewijzen dan mannen. Dat gezegd zijnde, verandert de mentaliteit, en dat mag zeker geen belemmering vormen voor een vrouw die de sprong wil wagen. Het uitoefenen van een beroep dat nog steeds als mannelijk wordt beschouwd, geeft deze loopbaan een bijzondere dimensie: als ik daarmee, op mijn eigen manier, zou kunnen aantonen dat het haalbaar is en andere jonge meisjes zou kunnen aanmoedigen om de sprong te wagen, dan zou ik daar enorm trots op zijn.
Dank in ieder geval aan het Centre de compétence Forem Wallonie Bois (n.v.d.v. Waalse tegenhanger van de VDAB) en het CFPPA van Saint-Laurent (Frankrijk) voor deze kans!”
Florian, skidder-forwarderbestuurder met autisme
Al op zeer jonge leeftijd werd bij Florian autisme vastgesteld. Hij begon pas rond zijn zesde te praten en verloor drie jaar later zijn moeder. Ondanks alle moeilijkheden heeft zijn vader, Didier, zich met hand en tand ingezet om zijn zoon te laten studeren en zelfstandig te laten worden. Het is dan ook met trots dat Didier vertelt over het arbeidscontract dat Florian zojuist heeft gekregen na een opleiding tot skidder-forwarderbestuurder, die hij heeft gevolgd via het Centre de
compétence Forem Wallonie Bois aan het CFPPA van Saint-Laurent.
Florian Ryckbosch
Tijdens zijn schooltijd in het bijzonder onderwijs volgde Florian de tuinbouwopleiding, die perfect aansloot bij zijn wens om in de natuur te werken. Ik hou van machines en van buiten werken, vertelt hij ons. Hij groeide op de familieboerderij op en hielp zijn vader altijd, ook bij het brandhout. Zijn praktijkervaring maakte meteen indruk op de opleiders, vervolgt Justine Peeters, die de stagiairs begeleidt aan het Centre de compétence Forem Wallonie Bois. Hij kende alle soorten oliën en hun toe passingen. De opleiders benadrukten ook zijn zeer nauwgezette aanpak, zijn luistervaardigheid en zijn strikte naleving van de veiligheidsvoor
schriften. Hij neemt de tijd om de dingen correct te doen. Zijn stapels zijn uitstekend. Florian was trouwens de beste van zijn lichting, met een vaardigheidsniveau tussen 90 en 100%!
Door zijn ‘zeer rechtlijnige’ karakter waren er soms wat spanningen met andere jongeren uit zijn jaar, maar Florian heeft geleidelijk zijn draai gevonden en zijn plek veroverd. Gevraagd naar de positieve punten die hem van zijn opleiding zijn bijgebleven, noemt Florian de rijoefeningen met de forwarder, de opleiders die hem altijd alles goed hebben uitgelegd en … het slotfeest van de opleiding. Florian had namelijk beloofd om pannenkoeken voor iedereen te bakken (een
primeur voor hem) en hij heeft zijn woord gehouden.
Van een beperking iets positiefs maken
“Florian is gelukkig en bloeit helemaal open”, zegt zijn vader. “Ik heb hem tijdens zijn opleiding nooit horen mopperen over het feit dat hij naar het internaat moest, hij was de avond ervoor altijd al klaar. Hij heeft zijn leven in eigen handen moeten nemen en mag trots op zichzelf zijn, want het was niet eenvoudig om zo’n traject tot een goed einde te brengen. Wanneer hij zich in een onbekende omgeving bevindt, kan hij moeilijkheden ondervinden als hij geen zelfvertrouwen heeft. Maar als de omgeving welwillend is, als men de tijd neemt om hem dingen uit te leggen en hem een kans geeft, laat Florian ons zien dat hij tot veel in staat is. Als ik werk gevers één advies zou mogen geven, zou ik zeggen dat ze niet bang moeten zijn voor verschillen. We kunnen veel leren van mensen die anders zijn. En als je hen een kans geeft, zullen ze over het algemeen veel dankbaarder en betrouwbaarder zijn dan andere werknemers.”
Begin mei is Florian aan zijn carrière begonnen. Na een uitstekende stageperiode bood zijn stagebegeleider, die onder de indruk was van zijn vorderingen, hem een arbeidscontract aan. Voortaan zal hij zich onder meer bezighouden met het besturen van tractoren, het onderhoud van machines, snoeiwerkzaamheden, het kappen van bomen en het versnipperen van hout. Veel succes, Florian!
Meer info over diversiteit en inclusie
- UNIA
- VDAB (Vlaanderen)
- Vlaams Agentschap voor Personen me een Handicap – VAPH (Vlaanderen)
- Actiris (Brussel)
- Handicap.brussels (Brussel)
- Forem (Wallonië)
- AVIQ – Agence pour une vie de qualité (Wallonië)
- Fédération des centres de formation et d’insertion socioprofessionnelle adaptés – FCFISPA (Wallonië)
Lid worden van de Belgische Houtconfederatie?
Bent u al abonnee op ons magazine HoutBedrijf?
