Om het gebruik van alternatieve loofhoutsoorten te bevorderen, heeft Hout Info Bois vorig jaar de promotiecampagne ‘Be creative! Met populier!’ opgezet. Na iets meer dan een jaar is het tijd om de balans op te maken. Welke lessen kunnen we uit dit project trekken? En wat vinden de betrokken spelers uit de sector ervan?
Tijdens een vergadering van de commissie loofhoutzagerijen van de Belgische Houtconfederatie ontstond het idee om naast eik ook andere loofhoutsoorten op Belgisch niveau te promoten. Uit de laatste stand van zaken in de Belgische zagerijsector in 2020 bleek namelijk dat, afgezien van het gebruik van populieren voor kisten en pallets, eik het overgrote deel van de loofhoutvalorisatie in België verte genwoordigde, terwijl andere houtsoorten zeer weinig werden gevaloriseerd. Maar hoe kunnen dergelijke houtsoorten worden gepromoot als het aanbod in de houthandel relatief beperkt blijft? Vanuit die vaststelling heeft Hout Info Bois het idee opgevat om zich in eerste instantie te concentreren op één houtsoort, namelijk populier, en zowel op het aanbod als op de vraag in te spelen. Zo heeft het nationaal centrum voor technische informatie over hout en de toepassingen ervan de productie van 100 m³ populier voorgefinancierd en aan 10 houthandels (ongeveer één per provincie) voorgesteld om 10 m³ populier op de markt te brengen. Om de vraag te stimuleren, heeft Hout Info Bois tegelijkertijd een promotiecampagne gevoerd in gespecialiseerde media (architectuur- en interieurmagazines) om de diverse toepassingen van populier in interieurinrichting in de kijker te zetten. Hugues Frère, directeur van Hout Info Bois, beantwoordde onze vragen over dit valorisatieproject van populier.
Waarom populier?
Hugues Frère: Deze houtsoort heeft heel wat troeven. Ten eerste is het een lokale hout soort. Daarnaast is het vrij makkelijk verkrijgbaar, gemakkelijk te bewerken en kan het voor tal van toepassingen worden gebruikt, gaande van meubels en lambrisering tot structuurhout en zelfs buitengevelbekleding als het thermisch behandeld wordt.
Wat waren de grootste moeilijkheden bij de uitvoering van dit project?
Het lag voor de hand dat het hout op tijd geleverd moest worden. Door een verandering van leverancier verloren we veel tijd, en bovendien was het moeilijk om aan hout te geraken omdat 2024 een uitzonderlijk regen achtig jaar was. Daardoor moesten we lang wachten om het hout te kunnen oogsten en van de percelen te halen. Vervolgens moest de droogfase onder controle worden gebracht. Voor voornamelijk binnengebruik moest het hout een vochtgehalte van 8 tot 12% bereiken, wat kunstmatige droging vereiste. De context is heel anders voor gebruik als structuurhout, waar droging aan de lucht volstaat om een vochtgehalte van 18% te bereiken. Populier is niet eenvoudig te drogen in een droogkamer, omdat het proces voor deze houtsoort eerst erg traag verloopt en daarna plotseling versnelt. Ook hier hebben we in de aanloopfase enkele verliezen geleden. Gezien deze verschillende problemen waren we genoodzaakt om in verschillende fasen te leveren, wat niet ideaal was omdat sommigen al een nieuwe bestelling wilden plaatsen terwijl anderen nog op hun eerste levering wachtten.
Hoe reageerden de consumenten op populier?
Promotiecampagnes in de media blijven moeilijk meetbaar. We hebben echter ook verschillende toepassingen van populier gepromoot op onze stand op de beurs Bois & Habitat. De bezoekers waren aange trokken en gecharmeerd door de esthetiek van deze houtsoort en we merkten veel belangstelling voor het gebruik ervan als lambrisering. Dit werd overigens bevestigd door de verkoopcijfers in de houthandels, waar volgens onze informatie het grootste deel van het volume in de vorm van lambrisering werd verkocht. Dit is duidelijk een toepassing die moet worden aangemoedigd. Dit is des te positiever omdat populier goedkoper is dan zijn belangrijkste concurrent (met gelijkwaardige eigenschappen en uiterlijk), namelijk ayous, en omdat het een lokale houtsoort is. Het is dus een droomproduct voor de consument.
Hoe verliep de verkoop van populier in de houthandels?
Behalve bij één handelaar, waar er duidelijk een probleem was met de kwaliteit van de geleverde producten, zijn de reacties over het algemeen positief. Sommigen hebben alles vrij snel verkocht, anderen hebben nog voorraad. Achteraf gezien hadden we misschien meer briefings voor de verkoopteams kunnen organiseren over de mogelijke toepassingen en stalen kunnen aanbieden om de verkoop te vergemakkelijken. Het product verkocht goed in bedrijven waar de verkopers zich volledig inzetten om het product te verkopen. Het creëren van een dergelijke afzetmarkt vergt echt teamwork in de hele keten. Er is potentieel, maar iedereen moet in dezelfde richting evolueren.
Welke lessen kunt u uit dit experiment trekken?
Het project heeft duidelijk het interessante potentieel van populier (lokaal, esthetisch, goedkoop, …) aangetoond. Een houtsoort die nog aantrekkelijker zou moeten worden vermits populier over enkele maanden over een visuele sterkteklasseringsnorm zal beschikken, wat niet het geval was bij de lancering van de campagne. De boodschap voor de spelers aan het begin van de keten is duidelijk: het is absoluut noodzakelijk om door te gaan met het planten van populieren en deze initiatieven te ondersteunen. Het rendement is interessant en de valorisatiemogelijkheden zijn enorm. Op sectorniveau moet worden opgemerkt dat het uiterst ingewikkeld is om een boomsoort te doen herleven. Elke schakel in de keten moet uit zijn comfortzone komen en zijn vastgeroeste gewoontes doorbreken. Dit vergt enorm veel energie. Ik had verwacht dat meer zagers geneigd zouden zijn om nieuwe commerciële kansen te grijpen omdat er vraag naar was. Het aanmoedigen van het gebruik van alternatieve loofhout soorten blijft een uitstekend middel om de druk op eik en naaldhoutsoorten wat te verlagen. Op papier staat diversificatie hoog in het vaandel. In de praktijk zijn we daar nog lang niet. Het is echter van cruciaal belang om ons te onderscheiden door open te staan voor verschillen, want de bosbouw evolueert in die richting. Laten we meer durven afwijken van de platgetreden paden, zowel in de zagerij als in de houthandel.
Gaat u de campagne overdoen met een andere houtsoort?
Er werd nog geen beslissing genomen. Persoonlijk aarzel ik omdat de complexiteit onvermijdelijk zal toenemen met andere houtsoorten die niet zo veel troeven hebben (op het vlak van beschikbaarheid, afmetingen, esthetiek, …) als populier. Hier moet nog over worden nagedacht.
Affiche van de campagne Be creative! Met peuplier!
De mening van de houtzager
Voor Martial Camps van zagerij Vica-Bois, die in het kader van dit proefproject de zaag- en droogactiviteiten heeft overgenomen, was het project zeer leerrijk. Ik heb de uitdaging aangenomen om de activiteiten van de zagerij te diversifiëren en aan te passen aan de realiteit op het terrein die ons op middellange en lange termijn te wachten staat, gezien het toenemende aantal boomsoorten dat momenteel in het bos wordt aangeplant. De omstandigheden waren in het begin moeilijk, omdat we de fakkel in allerijl hebben overgenomen in een moeilijke periode tijdens een bijzonder natte winter. Onder druk van de deadlines hebben we geprobeerd het productieproces enigszins te versnellen, maar het kunstmatig drogen van populier blijft een complexe operatie, omdat het hout de neiging heeft te vervormen wanneer het snel wordt gedroogd. Populier is gemakkelijk te verzagen, maar de conclusie is dat het absoluut 2 tot 3maanden aan de lucht moet drogen voordat het in de droogkamer kan. In het verleden hebben we regelmatig populier verzaagd, maar het altijd vers verkocht. Hier was dat anders. Rekening houdend met de moeilijkheden die we bij het drogen hadden ondervonden, hebben we onlangs de productie heropgestart en de ervaring was veel positiever. De kwaliteit van het rondhout van de tweede productie was ook beter, dat speelt ook mee. Voordat we nieuwe producties overwegen, lijkt het me verstandig om een aantal collega-houthandelaren te raadplegen om zeker te zijn van ieders intenties en vervolgens de markt en de omstandigheden opnieuw te evalueren.
De mening van de houthandelaren
Werner Stevens, van houthandel Van Der Perre in Lennik, is overtuigd van het potentieel van populierenhout. De verkoopcijfers waren goed. Ik heb niet de indruk dat dit te danken is aan de promotiecampagne op zich, maar eerder aan onze aanpak om dit product in onze showroom in de kijker te zetten. Populier was al een specialiteit die we op voorraad hadden. Het is een mooie houtsoort om mee te werken en past perfect in de moderne Scandinavische stijl die momenteel in de mode is. Bovendien is het product financieel interessant. De houtsoort is nog niet voldoende bekend voor toepassingen binnenshuis. Het zou interessant zijn om het bij architecten te blijven promoten. Dat zal tijd vergen, we zullen de klanten natuurlijk naar dit product moeten begeleiden. De toekomst van deze markt hangt af van veel factoren, waaronder de beschikbaarheid als de vraag sterk zou toenemen.
In de buurt van Doornik geeft Laurent Thirion van houthandel Dapsens-Soyer toe dat hij nog behoorlijk wat voorraad heeft. Zoals bij elke nieuwigheid kost het tijd om de bal aan het rollen te brengen. Mensen hebben hun gewoontes en dat geldt ook voor de verkoopteams. Ze moeten dus gemotiveerd worden om verder te durven gaan dan de vragen van de klanten. Misschien zou een kleine brochure of ander promotiemateriaal dat gemakkelijk aan klanten kan worden uitgedeeld, kunnen helpen om de verkoop te stimuleren. Persoonlijk ben ik overtuigd van het potentieel van populier. Daar moet over worden gepraat. We hebben het bijvoorbeeld voorgesteld aan een beroepsschool in het kader van een wedstrijd voor leerlingen. Dat maakt deel uit van de promotieacties. We hebben er alle belang bij om onze lokale boomsoorten in de toekomst verder te ontwikkelen.
Voor Jean-Michel Carlier van houthandel Carlier Bois in Namen en Suarlée is het initiatief een goed idee dat nog fijner uitgewerkt moet worden zodat het product echt op de lange termijn kan worden gelanceerd. Nu Hout Info Bois ons vraagt om aan een zinvolle actie mee te werken, neem ik graag deel, maar de voortzetting moet kunnen worden verzekerd als we een one-shot operatie willen vermijden. Als handelaars moeten we ons snel en betrouwbaar kunnen bevoorraden en dat was een probleem. We ontvingen een grote bestelling populier van 52 mm, maar konden die niet afhandelen omdat we geen voorraad hadden. Jammer, maar ook al is het niet meer gebruikelijk, we hebben er belang bij om onze lokale houtsoorten te promoten. Wat promotie betreft, is het duidelijk dat een stand op Bois & Habitat ons kan helpen om populier op de markt te brengen, maar het is ook en vooral aan ons en onze verkopers om het werk op het terrein te verrichten.
In Oudenaarde legt Philippe Janssens van houthandel Janssens & Janssens uit dat de verkoopteams het product bij de lancering van de campagne onder de aandacht hebben gebracht. De verkoopcijfers waren relatief laag. Ondertussen zijn de promotie-inspanningen weer afgenomen. We zouden hier opnieuw aan moeten werken. Persoonlijk ben ik overtuigd van de kwaliteiten van populierenhout, want mijn hele huis is daarmee ingericht. Ik heb de indruk dat een plankbreedte van meer dan 150 mm gunstig zou zijn geweest om aan een bepaalde markt vraag te kunnen voldoen. Ik hoop dat Hout Info Bois het promotiewerk voor populierenhout bij voorschrijvers en consumenten zal voortzetten.
Bij Mery Bois in Tilff legt Bastien Nols ons uit dat de bijzondere context van het bedrijf (de houthandel werkt sinds de overstromingen van 2021 zonder toonzaal, n.v.d.r.) niet heeft bijgedragen aan de verkoop van de voorraad populier. Het bedrijf, dat momenteel de heropbouw van zijn kantoren en toonzalen afrondt, heeft echter beslist het product in de kijker te zetten in zijn nieuwe gebouwen. Alle plafonds van onze kantoren worden bekleed met een opengewerkte gevelbekleding van 65 mm in populier met onzichtbare bevestigingen. Het is een product dat getoond moet worden. Ik ben ervan overtuigd dat dit onze verkoop een boost zal geven. Hoewel het merendeel van onze klanten zich met buitenprojecten bezighoudt, hopen we hen te inspireren en op ideeën te brengen wat interieurinrichting betreft. Mensen kopen met hun ogen. De bedoeling is om hen eerst warm te maken voor het product en vervolgens met argumenten te komen over de interessante prijs en het feit dat het bovendien een lokale houtsoort is. De plaatsing is half november van start gegaan, op het moment dat deze editie werd afgerond.
Voor Emmanuel Vanden Kerchove, van Raes Houthandel en -Zagerij in Hooglede, betekent deze campagne dat ze een positieve dynamiek op gang brengt en dit zeker na de economische kentering post Covid. Gezien onze klanten zich eerder situeren in de doelgroep van algemene aannemingen, en niet zozeer bij de interieurinrichting, hebben we besloten om een deel van de voorraad populieren hout thermisch te laten behandelen, zodat we dit voor buitenbekleding kunnen aanbieden. Ik ben overtuigd dat dit product potentieel heeft. Dergelijke acties of campagnes passen perfect in de geest van de Green Deal Lokaal Hout, die we onlangs hebben ondertekend.
Bij Bourguignon Bois in Tourinnes Saint-Lambert wordt populier al jarenlang onafgebroken aangeboden. Wij hebben het voordeel dat we een zagerij en houthandel combineren, waardoor we altijd voorraad hebben, zegt Delphine Bourguignon. Populier blijft een miskend product. Zelfs op scholen wordt tulpenboom gevraagd terwijl ze met een lokale houtsoort zouden kunnen werken. Het is onze taak om hen bij te sturen. Doorgaans is populier een marginale markt met kleine volumes voor een houthandel. We verkopen het voornamelijk als lambrisering of zichtbare bebording in het kader van renovaties van geklasseerde gebouwen. Dit product past echter in een bredere trend waarbij lokale consumptie een belangrijke rol speelt. Populier heeft veel troeven, vandaar het belang om de promotieacties voort te zetten. Dat zal tijd vergen. Op de Belgische markt zijn er geen 15 spelers die populier kunnen produceren, maar de productiecapaciteit is wel degelijk aanwezig om deze nichemarkt te ontwikkelen, op voorwaarde dat de producenten kunnen rekenen op een minimum aan regelmatige verkoop volumes.
Farid Aarab van houthandel Martens Hout (Schoten, Kontich en Leuven) kan zo’n initiatief alleen maar toejuichen. Het doel van de campagne is om klanten te laten kennismaken met de mogelijkheden van het product in interieurinrichting. Zoals bij elke reclame moet de boodschap voortdurend worden herhaald. Naar mijn mening ontbrak het de campagne aan continuïteit om impact te hebben op de consument. We hebben onze hele voorraad verkocht. Om nieuwe bestellingen van klanten te kunnen afhandelen, werken we nu samen met een lokale verwerker die ons op aanvraag bevoorraadt.
Lid worden van de Belgische Houtconfederatie?
Bent u al abonnee op ons magazine HoutBedrijf?
